Bhajana Gīti
Kirtan

श्रीषड्गोस्वाम्यष्टकम्

Śrīnivāsa Ācārya4 min read
KrishnaRadhaMahaprabhuHarinamBhakti
PDF
कृष्णोत्कीर्तन - गान - नर्त्तन - परौ प्रेमामृताम्भोनिधिधीराधीरजन - प्रियौ प्रियकरौ निर्मत्सरौ पूजितौ ।श्रीचैतन्य - कृपाभरौ भुवि भुवो भारावहन्तारकौवन्दे रूप-सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव-गोपालकौ ॥ 1॥
नानाशास्त्र - विचारणैक-निपुणौ सद्धर्म-संस्थापकौलोकानां हितकारिणौ त्रिभुवने मान्यौ शरण्याकरौ।राधाकृष्ण - पदारविन्द - भजनानन्देन मत्तालिकौवन्दे रूप - सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव-गोपालकौ ॥ 2॥
श्रीगौरांग - गुणानुवर्णन-विधौ श्रद्धा-समृद्धयन्वितौपापोत्ताप - निकृन्तनौ तनुभृतां गोविन्द-गानामृतैः।आनन्दाम्बुधि-वर्धनैक-निपुणौ कैवल्य-निस्तारकौवन्दे रूप - सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव-गोपालकौ ॥ 3॥

मैं, श्रीरूप, सनातन, रघुनाथभट्ट, रघुनाथदास, श्रीजीव एवं गोपालभट्ट नामक इन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि, जो श्रीकृष्ण के नाम-रूप-गुण-लीलाओं के कीर्तन, गायन, एवं नृत्यपरायण थे; प्रेमामृत के समुद्रस्वरूप थे, विद्वान् एवं अविद्वान्रूप सर्वसाधारण जनमात्र के प्रिय थे, तथा सभी के प्रियकार्य करनेवाले थे, मात्सर्यरहित एवं सर्वलोक पूजित थे, श्रीचैतन्यदेव की अतिशय कृपा से युक्त थे, भूतल में भक्ति का विस्तार करके भूमि का भार उतारनेवाले थे।(1)

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि, जो अनेक शास्त्रों के गूढतात्पर्य विचार करने में परमनिपुण थे, भक्तिरूप-परमधर्म के संस्थापक थे, जनमात्र के परमहितैषी थे, तीनों लोकों में माननीय थे, शरणागतवत्सल थे, एवं श्रीराधाकृष्ण के पदारविन्द के भजनरूप आनन्द से मत्तमधुप के समान थे।(2)

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि, जो श्रीगौरांगदेव के गुणानुवाद की विधि में श्रद्धारूप-सम्पत्ति से युक्त थे, श्रीकृष्ण के गुणगानरूप-अमृत की वृष्टि के द्वारा प्राणीमात्र के पाप-ताप को दूर करनेवाले थे, तथा आनन्दरूप-समुद्र को बढ़ाने में परमकुशल थे, भक्ति का रहस्य समझा कर, मुक्ति की भी मुक्ति करने वाले थे।(3)

त्यक्त्वा तूर्णमशेष-मण्डलपति-श्रेणीं सदा तुच्छवत्भूत्वा दीन-गणेशकौ करुणया कौपीन-कन्थाश्रितौ।गोपीभाव - रसामृताब्धि-लहरी-कल्लोल-मग्नौ मुहु-र्वन्दे रूप - सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव-गोपालकौ ॥ 4॥
कूजत्-कोकिल-हंस-सारस-गणाकीर्णे मयूराकुलेनानारत्न - निबद्ध - मूल - विटप -श्रीयुक्त-वृन्दावने।राधाकृष्णमहर्निशं प्रभजतौ जीवार्थदौ यौ मुदावन्दे रूप - सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव-गोपालकौ ॥ 5॥
संख्यापूर्वक - नामगाननतिभिः कालावसानीकृतौनिद्राहार-विहारकादि-विजितौ चात्यन्त-दीनौ च यौ।राधाकृष्ण - गुणस्मृतेर्मधुरिमानन्देन सम्मोहितौवन्दे रूप-सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव - गोपालकौ ॥ 6॥

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की बारंबार वन्दना करता हूँ कि, जो समस्त मण्डलों के आधिपत्य की श्रेणी को, लोकोत्तर वैराग्य से शीघ्र ही तुच्छ की तरह सदा कि लिये छोड़कर, कृपापूर्वक अतिशय दीन होकर, कौपीन एवं कंथा (गूदड़ी) को धारण करनेवाले थे, तथा गोपीभावरूप रसामृतसागर की तरंगों में आनन्दपूर्वक निमग्न रहते थे।(4)

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि, जो कलरव करनेवाले कोकिल-हंस-सारस आदि पक्षियों की श्रेणी से व्याप्त, एवं मयूरों के केकारव से आकुल, तथा अनेक प्रकार के रत्नों से निबद्ध मूलवाले वृक्षों के द्वारा शोभायमान श्रीवृन्दावन में, रात-दिन श्रीराधा-कृष्ण का भजन करते रहते थे, तथा जीवमात्र के लिये हर्षपूर्वक भक्तिरूप परम-पुरुषार्थ को देनेवाले थे ।(5)

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि,जो अपने समय को संख्यापूर्वक नाम-जप, नामसंकीर्तन, एवं संख्यापूर्वक प्रणामआदि के द्वारा व्यतीत करते थे; जिन्होंने निद्रा-आहार-विहार आदि परराधाकुण्ड - तटे कलिन्द - तनया - तीरे च वंशीवटेप्रेमोन्माद - वशादशेष - दशया ग्रस्तौ प्रमत्तौ सदा।गायन्तौ च कदा हरेर्गुणवरं भावाभिभूतौ मुदावन्दे रूप - सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव-गोपालकौ ॥ 7॥
हे राधे व्रजदेविके च ललिते हे नन्दसूनो कुतःश्रीगोवर्धन - कल्पपादप - तले कालिन्दिवन्ये कुतः।घोषन्ताविति सर्वतो व्रजपुरे खेदेर्महाविह्वलौवन्दे रूप - सनातनौ रघुयुगौ श्रीजीव - गोपालकौ॥ 8॥

विजय पा ली थी, एवं जो अपने को अत्यन्त दीन मानते थे, तथा श्रीराधाकृष्ण के गुणों की स्मृति से प्राप्त माधुर्यमय आनन्द के द्वारा विमुग्ध रहते थे।(6)

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि, जो प्रेमोन्माद के वशीभूत होकर, विरह की समस्त दशाओं के द्वारा ग्रस्त होकर, प्रमादी की भाँति, कभी राधाकुण्ड के तटपर, कभी यमुना के तटपर, एवं कभी वंशीवटपर सदैव घूमते रहते थे; और कभी-कभी श्रीहरि के गुणश्रेष्ठों को हर्षपूर्वक गाते हुए भाव में विभोर रहते थे।(7)

मैं, श्रीरूप-सनातनादि उन छः गोस्वामियों की वन्दना करता हूँ कि, जो ' हे व्रज की पूजनीय देवि! राधिके ! आप कहाँ हो? हे ललिते! आप कहाँ हो? हे व्रजराजकुमार! आप कहाँ हो? श्रीगोवर्धन के कल्पवृक्षों के नीचे बैठे हो, अथवा कालिन्दी के कमनीय कूल पर विराजमान वन-समूह में भ्रमण कर रहे हो क्या? ' इस प्रकार पुकारते हुए विरह-जनित पीड़ाओं से महान् विह्वल होकर, व्रजमण्डल में चारों ओर भ्रमण करते रहते थे।(8)

Continue the Journey